VST Instrumenten

Een VST-instrument is een software-instrument dat je laat draaien in een ondersteund opnameprogramma of een andere hostomgeving. Het kan piano, drums, strijkers of gitaar nabootsen of synthetische geluiden maken zonder akoestisch voorbeeld. Bij je keuze is niet alleen de klankkleur bepalend, maar ook het formaat van de plug-in, het besturingssysteem, de licentie en de eisen aan de computer. Sluit eerst incompatibele producten uit. Pas daarna heeft het zin bibliotheken te beluisteren en presets of bewerkingsmogelijkheden te vergelijken.

Welk instrument ontbreekt er in je muziek?

Een synthesizer heeft zin als je geluid wilt maken met oscillatoren, filters, modulatie of wilt werken met kant-en-klare presets. Een gesamplede piano, orkest of drums zijn gebaseerd op opgenomen samples en hebben vaak meer opslag en werkgeheugen nodig. Een gemodelleerd instrument kan een kleinere bibliotheek hebben, maar hogere rekeneisen en biedt een andere mate van ingrijpen in het geluid. Voor live toetsenpartijen kunnen respons en bediening doorslaggevend zijn, bij een filmarrangement het bereik van de articulaties. In de keuze speelt ook altijd de kracht van de computer mee.

Groep	Gebruik	Waarop je je moet voorbereiden
Synthesizers	Bassen, pads, solo- en experimentele geluiden	Het programmeren van parameters of het sorteren van een groot aantal presets
Piano's en toetsinstrumenten	Pianopartijen, elektrische piano's en orgels	Grootte van de samples, pedaalfuncties en dynamiek van het spel
Strijkers en blazers	Orkestrale lagen, filmmuziek en arrangementen	Articulaties, omschakelen van speelwijzen en werken met dynamiek
Drums	Akoestische sets, elektronische ritmes en het maken van begeleiding	MIDI-mapping, meerdere uitgangen en werken met tempo
Gitaren en bassen	Geprogrammeerde lijnen zonder fysiek instrument	Realistische frasering, bereik en bediening van articulaties

Pluginformaat en host moeten samenwerken

VST is de naam van een interface, geen garantie dat een bepaald product in elk programma werkt. Controleer de exacte versie van het formaat en de architectuur die jouw host ondersteunt, bijvoorbeeld VST3; op sommige systemen kan ook AU of AAX beschikbaar zijn. Een zelfstandige applicatie kan zonder opnameprogramma worden gestart, maar vervangt niet per se de plug-in in een project. Lees de lijst met ondersteunde systemen en hosts bij de specifieke licentie, niet alleen bij de productfamilie.

Sommige producten zijn zelfstandige instrumenten, andere zijn geluidsbibliotheken voor een aparte speler. Een bibliotheek kan de volledige versie ervan vereisen, of werkt in de gratis editie alleen als ze ervoor is gelicentieerd. Controleer vóór de aankoop de vereiste versie van de host, de manier van registreren en de plaats van de bibliotheek. Zo vermijd je de situatie dat de geluiden zijn geïnstalleerd, maar je speler ze niet volwaardig kan laden.

Processor, geheugen en schijf in een echt project

Een grote samplebibliotheek heeft schijfruimte nodig en gebruikt bij het laden werkgeheugen. Complexe synthesizers en gemodelleerde instrumenten kunnen de processor sterker belasten, vooral bij veel stemmen of een kwalitatievere modus. Vergelijk de eisen van de fabrikant met je computer en laat ook reserve voor het opnameprogramma, de effecten en de overige sporen. Snelle opslag verkort het laden, maar de precieze winst hangt af van het instrument en de manier van werken.

Controleer de vrije ruimte voor het installatieprogramma, de bibliotheek en tijdelijke bestanden.
Stel vast of de geluidsinhoud op een andere schijf dan de plug-in zelf kan worden opgeslagen.
Houd bij een laptop rekening met het lawaai van de koeling en de prestaties bij langere belasting.
Maak je grote projecten, controleer dan in het programma de mogelijkheden om instrumentsporen uit te schakelen, te bevriezen of te renderen.
Probeer vóór het concert dezelfde opstelling, driver en geluidskaart uit buiten je thuisaansluiting.

Spelen via een MIDI-controller

Een VST-instrument kun je met de muis invoeren, spelen op een MIDI-keyboard of bedienen met pads en andere bedieningselementen. Pianopartijen gebruiken de aanslagdynamiek en het pedaal, drums de indeling van de pads. Orkestrale bibliotheken schakelen articulaties vaak om met gereserveerde noten, controllers of automatisering. Kijk vóór je keuze of de mapping aan je keyboard kan worden aangepast en of je genoeg toetsen hebt voor zowel spelen als bediening.

Vertraging bij het spelen

De respons wordt niet alleen door het instrument beïnvloed. Van belang zijn de grootte van de audiobuffer, de driver van de interface, de belasting van het project en de kracht van de computer. Kies bij het opnemen een instelling die comfortabel spelen zonder haperingen mogelijk maakt; bij het mixen kun je de voorkeur geven aan de stabiliteit van een groter project. Heb je een geschikte aansluiting voor instrument en luisteren nodig, kijk dan naar USB-geluidskaarten.

Presets versnellen de start, aanpassingen maken je eigen resultaat

Duizenden presets helpen niet als je er tijdens het werken niet snel een bruikbaar geluid tussen kunt vinden. Belangrijker zijn zoeken op soort geluid, favorieten en de mogelijkheid je eigen instelling op te slaan. Probeer bij een synthesizer de begrijpelijkheid van modulatie, filter en envelopes te beoordelen. Luister bij een gesampled instrument naar de overgangen tussen dynamieken en controleer hoe articulaties worden bediend; een realistisch resultaat vraagt vaak werken met de lengte van noten, het volume en de frasering.

Licentie, activering en back-up

Een digitaal product kan een account van de fabrikant, een licentiesleutel of een aparte activeringsbeheerder gebruiken. Controleer het aantal toegestane apparaten, de mogelijkheid de activering over te dragen en de gebruiksvoorwaarden op een nieuwe computer. Wil je het instrument zonder internet op het podium gebruiken, ontdek dan of het na de activering buiten het netwerk werkt. Bewaar installatiebestanden, licentiegegevens en eigen presets gescheiden van de projecten.

Een update kan ondersteuning voor een nieuw systeem brengen, maar kan de compatibiliteit met een oud project veranderen. Controleer vóór een grote update van het besturingssysteem de ondersteuning van de host, plug-ins en driver van de geluidskaart. Archiveer een lopend project eerst en belangrijke sporen kun je naar audio renderen. Zo blijft de muziek bruikbaar, ook als een oudere versie van het instrument later niet meer laadt.

Hoe je je eerste verzameling instrumenten samenstelt

Noteer twee of drie soorten geluid die je in je huidige nummers echt nodig hebt.
Controleer wat je opnameprogramma al bevat.
Kies voor elke ontbrekende rol één instrument in plaats van meerdere vergelijkbare pakketten.
Controleer compatibiliteit, schijfruimte, activeringswijze en bediening.
Maak een kleinere verzameling favoriete presets en leer ze aan te passen.
Voeg pas een nieuw instrument toe als je de leemte kunt benoemen die het moet vullen.

Een overzicht van plug-ins en productietools vind je in de categorie studiosoftware. Sla in het project de naam van de gebruikte versie op en controleer bij samenwerking of de ander hetzelfde instrument heeft; stuur anders een gerenderd audiospoor of MIDI samen met een afgesproken geluidsvoorbeeld. MIDI laat je de mogelijkheid van verdere bewerking, het geluidsvoorbeeld toont de medewerker hoe de partij moest klinken.