Passieve subwoofers
Een passieve subwoofer heeft geen ingebouwde eindversterker, daarom sluit je hem aan op een externe versterker en, afhankelijk van de opstelling, ook op een crossover of processor. Hij vult de lage frequenties aan bij concertgeluid, in een club, een repetitieruimte of een vaste installatie. Let bij het kiezen op de impedantie, de vermogensbelasting, de gevoeligheid, de diameter van de driver, de connectors en de afmetingen. Kies een subwoofer daarom niet los: hij moet passen bij de versterker, de hoofdspeakers en de manier van aansluiten.
Versterker en impedantie moeten één systeem vormen
Controleer welk vermogen de versterker levert bij de impedantie van de aangesloten belasting en vergelijk gegevens die op dezelfde manier zijn gedefinieerd. Bij parallel aansluiten van meerdere speakers daalt de resulterende impedantie; bij serieschakeling gedraagt die zich anders, maar in professioneel geluid wordt dat gebruikt volgens de concrete constructie en de aanbeveling van de fabrikant. Ga niet onder de minimale belasting van de versterker. Een verkeerde combinatie kan de beveiliging activeren, oververhitting of schade veroorzaken.
Het aantal watts alleen zegt niet hoe hard en diep het systeem speelt. Het resultaat wordt beïnvloed door de gevoeligheid van de driver, de kast, de signaalbewerking en de akoestiek van de ruimte. Vergelijk vermogensgegevens onder dezelfde omstandigheden en onderscheid langdurige en piekwaarden. Een geschikte eindversterker moet ook de juiste connectors, koeling en beveiligingen hebben voor het beoogde gebruik.
Gangbare diameters vergeleken
| Diameter van de driver | Typisch gebruik | Waarmee je rekening houdt |
|---|---|---|
| 12 inch | Kleiner geluidssysteem, clubs en mobiele opstellingen | Compactere kast, doorgaans minder nadruk op het laagste bereik dan bij grotere modellen |
| 15 inch | Concerten, club en opstellingen die vaak worden gedragen | Evenwicht tussen afmetingen, gewicht en basbereik |
| 18 inch | Diepere bas en krachtigere geluidsopstellingen | Grotere afmetingen, meer gewicht en lastiger hanteren |
De diameter is slechts een eerste oriënterend gegeven. Twee subwoofers met een even grote driver kunnen verschillen in frequentierespons, gevoeligheid en maximaal niveau. Let op de volledige gegevens van de fabrikant en vergelijk ze met het hoofdsysteem. Voor een mobiele band kan een lichtere kast die je veilig kunt dragen praktischer zijn dan een groter model zonder geschikt transport.
Verdeling van frequenties en signaalbewerking
De subwoofer hoeft niet het hele bereik weer te geven dat voor de hoofdspeaker bedoeld is. Een actieve crossover of speakerprocessor verdeelt het signaal en kan filters, vertraging en beveiligende begrenzing bieden. Stel de scheidingsfrequentie en de steilheid in volgens de aanbevelingen voor de concrete speakers; een universele waarde die voor elke combinatie past bestaat niet. Verkeerde overlapping kan rond het scheidingsbereik een teveel of tekort veroorzaken.
Voor het regelen van de opstelling dienen crossovers en speakerprocessors. Gebruik je de bewerking die in de versterker is ingebouwd, ga dan na welke uitgangen en filters actief zijn. Het signaalpad moet ook voor de volgende technicus begrijpelijk zijn: label ingangen, uitgangen en opgeslagen instellingen en bescherm ze tegen ongewilde wijziging.
Aansluiten, connectors en kabels
Tussen de eindversterker en de passieve subwoofer hoort een speakerkabel met een passende doorsnede, geen microfoon- of gewone instrumentkabel. Controleer het type connector en de bedrading van de contacten, vooral bij meeraderige systemen. Een lange of dunne kabel vergroot de verliezen. Een beschadigde connector kan bij hoge belasting onderbreken, controleer en label kabels daarom regelmatig.
- Schakel de versterker in na de signaalbronnen en zet hem als eerste uit.
- Zet het systeem uit voor je het vermogensdeel verbindt.
- Verbind de uitgangen van twee versterkers niet met één kast zonder daarvoor bestemd systeem.
- Houd de polariteit aan in alle kabels en kasten.
- Laat de ventilatieopeningen van de versterker vrij.
Passieve of actieve subwoofer
De passieve oplossing geeft je de vrijheid om versterker, bewerking en plaatsing van het vermogensdeel in een gemeenschappelijk rack te kiezen. Een voordeel kan een eenvoudiger kast zonder netaansluiting zijn, maar je moet meer elementen op elkaar afstemmen en een vermogenskabel naar de kast leiden. Een actieve subwoofer heeft de versterker ingebouwd en bevat vaak ook basale signaalbewerking, daarom is het aansluiten van een kleinere opstelling doorgaans eenvoudiger.
Vul je alleen een bestaand systeem aan, controleer dan eerst de compatibiliteit met de hoofdspeakers en processor ervan. Een overzicht van beide concepten vind je in de categorie subwoofers. Meng geen verschillende modellen zonder controle van polariteit, fase, gevoeligheid en vertraging; meer speakers betekent niet automatisch een gelijkmatiger resultaat.
Plaatsing in de ruimte
Lage frequenties worden sterk beïnvloed door de ruimte en de onderlinge positie van de speakers. Plaatsing bij een muur of in een hoek kan het basniveau veranderen, maar ook sommige resonanties benadrukken. Twee subwoofers op afstand van elkaar kunnen zich op bepaalde plekken optellen en op andere opheffen. Begin met de aanbevolen indeling, luister op meerdere plekken en gebruik bij een grotere opstelling meting en tijdsafstemming.
Zet de subwoofer niet waar hij een vluchtweg blokkeert of kan omvallen. Houd je bij het plaatsen van de hoofdspeaker op een stang aan de toegestane belasting en gebruik compatibele telescopische statiefstangen. Improviseer nooit met een onstabiele opbouw. Draag een zware speaker met twee personen of met geschikte middelen en bescherm de connectors tijdens transport.
Controle voor het starten van de opstelling
- Noteer de impedantie en de vermogensgegevens van elke speaker.
- Bereken de belasting op elk kanaal van de versterker volgens de aansluiting.
- Stel de crossover, de beveiligingsfilters en de limiter in volgens de documentatie.
- Controleer de polariteit van de kabels en de richting van het signaal bij laag niveau.
- Verhoog het volume geleidelijk en let op de indicatie van de versterker en het geluid van de drivers.
Ga bij de eindcontrole terug naar de hele opstelling, niet alleen naar de diameter van de driver of het vermogensgetal. Als de impedantie, de versterker, de scheidingsfilters en de mechanische plaatsing kloppen, is het systeem makkelijker in te stellen en veiliger te vervoeren. Ben je niet zeker over de elektrische of signaalaansluiting, volg dan de documentatie van de fabrikant en bespreek het ontwerp met een ervaren geluidstechnicus.
